Genel olarak vergi aflarına karşı olmakla birlikte pandemi gibi bütün dünyanın olumsuz etkilendiği olağanüstü durumlarda yapılan bu tür düzenlemeler; vergi mükelleflerinin özellikle kamuya olan borçlarının yapılandırılması, borçlu mükelleflerin üçüncü kişilere olan borçları için ödeme fırsatı sağlamış olacaktır. Böylece kamu alacaklarının yapılandırılmasının sadece borçlu mükellefe değil, borçlu mükellef dışındaki diğer işletmelere de çarpan etkisi dolayısıyla yaratacağı olumlu katkının, pandemi dolayısıyla zor bir ekonomik süreçten geçen işletmeler için can suyu etkisi yaratacağı ortadadır. Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Teklife eklenen maddeyle, vergi, SGK primleri dahil, kamuya olan borçların yapılandırılarak 18 taksitle ödenmesinin yolu açıldı. Teklif kamuoyunda “varlık barışı” olarak adlandırılan düzenlemeyle, yurt içi veya yurtdışındaki döviz, altın gibi menkullerini kayıt altına aldıranlara vergi muafiyeti getirilmesini de öngörüyor. 

Aflar, oran indirimleri ve matrah artırımlarının ülke gündemini meşgul ettiği bir dönemden geçiyoruz. Buna ek olarak, vergi, kambiyo ve gümrük tarafındaki gelişmeler ve bitmek tükenmek bilmeyen mevzuat güncellemeleri derken mali gündemin sürekli dalgalandığı bir ortamda yıllardır mesleklerimizi icra ediyoruz. Neyse ki bu yaşam stiline bir şekilde alıştık. Artık mali politikaların çok daha stabil olduğu İsveç ve benzeri ülkelerdeki gibi bir mali gündemle istesek de yaşayamayız. Örneğin ister istemez sabahları çayınızı yudumlarken resmi gazeteyi açma ihtiyacı duyuyoruz. Kısa süreli bir tatile çıktığınızda bile kafanızda işten uzak kaldığınız sürede kaçırdığınız gelişmeler oluyor. Bu tempo bir noktaya kadar bizi dinç tutsa da bir şekilde sormadan da edemiyoruz, acaba daha az fırtınalı bir mali ortamda daha hızlı mı yol alırdık? Gelişmekte olan bir ülkenin dinamizmi gereği muhtemelen bu sorunun cevabını hiç bilemeyeceğiz.

Vergi afları hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde uygulanmaktadır. Vergi gelirlerini artırarak devlete gelir sağlaması, vergi idaresinin ve yargının yükünü hafifletmesi gibi faydaları bulunmaktadır. Ancak vergi aflarının mükelleflerin vergiye olan uyumunu azaltması, tekrar af çıkması beklentisiyle hareket ederek vergilerini zamanında ödememeleri ve böylece de dürüst mükelleflerin cezalandırılması gibi olumsuz sonuçları da bulunmaktadır. 
 Genel olarak vergi aflarına karşıyım. Ancak, olağanüstü hallerde gerek duyulabilecek yapılandırmaların yararlı olduğu da bir gerçek. Bu tür düzenlemelerin sıklıkla yapılması yerine, düzenlemelerin Anayasa’ya uygun, diğer yasalara uyumlu olmasına, mükelleflerin beklentilerine cevap bulmasına ve görevini eksiksiz yerine getiren mükelleflerin mağdur edilmemesine özen gösterilmesi çok önemlidir.

Mali geçmişimiz ne yazık ki aflarla doludur. Şöyle ki, Cumhuriyet döneminde çıkarılan af sayısı 35 olup bir ortalama alındığında her üç yıla bir vergi affı düştüğü görülmektedir. İçinde bulunduğumuz sıkıntılı dönem itibariyle mali af yeniden gündeme getirilmeye çalışılmaktadır. Bu yüzden eğrisiyle doğrusuyla bu yazımızda afları değerlendirme konusu yapalım istedim. Safımız belli olsun diye en başta affa karşı olduğumuzu söylemekte bir sakınca görmüyorum. Zaten gerekçelerimizi sıraladığımız zaman belki de bize hak vereceksiniz.

Malum olduğu üzere dünyada korona virüs etkisi ile ekonomiler çok ciddi şekilde daralmaya başladı ve toparlanmanın da “V” şeklinde değil “L” şeklinde durağan bir döneme girilebileceği ve en iyi ihtimalle de “U” şeklinde olacağı yönünde görüşler bulunmaktadır. Hemen ifade edelim ki, yeni bir vergi ihdasına yönelik bir çalışma olduğuna yönelik herhangi bir duyum bulunmamaktadır. Bu tür söylentiler çok ciddi verilere dayandırılmadan dillendirilmemelidir. Piyasalar bir yandan virüs nedeni ile sıkıntı yaşarken diğer yandan böyle moral bozucu gerçeğe dayanmayan ifadeler piyasada iş yapanların bozuk olan morallerini daha da bozmaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı da ülkemizin içinde bulunduğu durumun gayet farkındadır ve yangına körükle gitmeyecek kadar tecrübelidir.

Yapılan varlık barışı düzenlemeleriyle; Türkiye’de kayıt dışı olan ve yurt dışından getirilerek kayda alınan varlıkların ekonomiye kazandırılması amaçlanmıştır.  Daha önce de defalarca uygulanmış bu sistem sayesinde birçok kayıt dışı varlık ve yurt dışındaki varlıklar kayıt altına alınmış, ülke ekonomisine büyük katkı sağlanmıştır.

Finansal bilgilerin otomatik değişimi ile dışarıda yer alan parasal varlıkların Türkiye’ye bildirileceği bir döneme girilmekte, böylelikle mali idarenin yurtdışındaki varlıkları ve bunlardan elde edilen kazançları takibi mümkün hale gelmektedir. Yurtdışına götürülmüş olup da Türkiye’de vergisi ödenmemiş kazançların vergilerini alabilmek böylece mümkün hale gelmektedir.